Muzeum

SIEDZIBA GŁÓWNA MUZEUM OKRĘGOWEGO W LESZNIE

mecygMuzeum Okręgowe w Lesznie należy do najstarszych instytucji muzealnych na terenie Wielkopolski. Główna siedziba znajduje się w dwóch zabytkowych kamieniczkach z XVIII w. i XIX w. przy pl. J. Metziga 17.

Muzeum od ponad pięćdziesięciu lat promuje historię i kulturę Leszna oraz południowo–zachodniej części województwa wielkopolskiego. Popularyzuje wielokulturową przeszłość regionu, której ślady spotykamy w otaczającej nas architekturze zabytkowej i muzealiach. Poprzez szeroką działalność kolekcjonerską, wystawienniczą i edukacyjną muzeum wnosi istotny wkład w upowszechnianie kultury i tradycji historycznych regionu. Służą temu także akcje oświatowe, lekcje muzealne, konkursy i inne formy edukacji. Muzeum aktywnie współpracuje z wieloma muzeami w kraju, prezentując w nich swoje zbiory, którymi może się szczycić.

Leszno już od XVII wieku było silnym ośrodkiem kulturalnym i tak, jak wszędzie istniały tu liczne zbiory przedmiotów mających istotną wartość dla kultury. Kolekcje te gromadzone głównie przez osoby prywatne lub też przy tutejszych kościołach, miały raczej charakter archiwalno-muzealny. Ulegały one częstym przemieszczeniom oraz zmianom i niestety tylko w drobnych fragmentach przetrwały do naszych czasów.

Historia

Początki obecnego muzeum sięgają 1949 r., kiedy to Zarząd Miejski Leszna doprowadził do utworzenia muzeum kultury miejskiej Leszna XVII i XVIII w. W grudniu tegoż roku muzeum wpisane zostało do rejestru muzeów państwowych i z dniem 1.I.1950 r., rozpoczęło swoją działalność. Tę datę przyjmuje się jako datę jego powstania. Nadzór nad leszczyńską placówką przejęło Muzeum Wielkopolskie w Poznaniu, późniejsze Muzeum Narodowe. Pierwszą siedzibą muzeum był ratusz leszczyński.

Na skutek decentralizacji, w 1958 r. przeszło pod władzę samorządu miasta i jednocześnie straciło swoją siedzibę w ratuszu. Eksponaty, z powodu braku magazynu na miejscu, zostały początkowo wywiezione do Rogalina, skąd jednak po niedługim czasie powróciły i zostały złożone w kościele św. Krzyża w Lesznie, w dawnym pomieszczeniu bibliotecznym. Na początku 1963 r. otworzono stałą ekspozycję dotyczącą dziejów Leszna i regionu w budynku dawnej pastorówki z II poł. XVIII w. przy pl. Metziga 17. Dom po gruntownej adaptacji stał się nową siedzibą muzeum. Zbiory szybko się powiększały. Zajmowane pomieszczenia okazały się zbyt ciasne dla dynamicznie rozwijającej się placówki. Wkrótce Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przekazało na potrzeby muzeum następne pomieszczenia w sąsiednim budynku pod nr 16. Wśród wystaw przeważała wówczas tematyka historyczna związana z regionem oraz ekspozycje z dziedziny sztuki i etnografii.

Z chwilą powstania województwa leszczyńskiego muzeum w Lesznie awansowało do rangi muzeum okręgowego, obejmując swym zasięgiem działania nowopowstałą jednostkę administracyjną. Ze względu na swoją rangę objęło opieką przeszło 30 placówek - muzeów i izb regionalnych.

 

GALERIA SZTUKI MUZEUM OKRĘGOWEGO W LESZNIE

galeriaDrugi obiekt jest urządzony w dawnej synagodze przy ul. G. Narutowicza 31 i nosi nazwę: Galeria Sztuki Muzeum Okręgowego w Lesznie.

W 1993 r. w XIX-wiecznym budynku dawnego domu przedpogrzebowego na terenie nieistniejącego cmentarza żydowskiego w Lesznie utworzono Dział Judaistyczny Muzeum Okręgowego w Lesznie (przy Al. Jana Pawła II). Za tę inicjatywę, zrealizowaną z państwowych środków finansowych, muzeum otrzymało wówczas wyróżnienie Ministra Kultury i Sztuki jako Najciekawsze wydarzenie muzealne 1993 r. Jeszcze w tym samym roku Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich Rzeczypospolitej Polskiej pisemnie wyraził zgodę na przejęcie dawnej synagogi w Lesznie i urządzenie w niej galerii malarstwa polskiego o tematyce wiejskiej. Podjęto tam odpowiednie prace adaptacyjno–remontowe i konserwatorskie, które zostały zakończone w maju 2006 r. Od 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej kraju muzeum stało się instytucją podległą Sejmikowi Województwa Wielkopolskiego.

Muzeum Okręgowe w Lesznie dokłada starań o upowszechnianie kultury żydowskiej. Działania te nie ograniczają się tylko do dbania o materialne dziedzictwo pozostawione przez obywateli Leszna żydowskiego pochodzenia. Tematyka żydowska przewija się także poprzez wystawy czasowe organizowane w muzeum. W 2005 była to ekspozycja pt. Nasi bracia starsi – malarstwo, rysunek i grafika ze zbiorów Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. W 2004 r. – swe grafiki i obrazy o tematyce żydowskiej wystawiała Lila Fijałkowska, absolwentka Moskiewskiej Akademii Sztuk Pięknych. Natomiast wystawa pt. Wielkopolscy rabini. W kręgu żydowskiej tradycji z 2002 r. przybliżała osiągnięcia myśli żydowskiej zarówno w dziedzinie dociekań filozoficznych, jak i teologicznych oraz historycznych.

Leszczyńska synagoga uznawana jest za najstarszą zachowaną bożnicę na terenie Wielkopolski. Znaczenie świątyni związane jest nie tylko z jej wiekiem, lecz wynika ono przede wszystkim z faktu, że była to główna synagoga najważniejszej gminy żydowskiej w Wielkopolsce w XVIII i I poł. XIX w. Leszno odebrało wówczas prymat pierwszeństwa podupadającej gminie poznańskiej. Przejawiało się to m.in. w uzależnieniu od kahału leszczyńskiego 36 żydowskich gmin wielkopolskich, zarówno pod względem finansowym, jak i organizacyjnym. Historia pod wieloma względami okazała się łaskawa dla tego znaczącego obiektu. Gdy w XIX w. bezustannie rozbierano stare żydowskie bożnice, zastępując je nowymi budynkami, leszczyńska synagoga ocalała ze względu na dobry stan techniczny. W 1905 r. zakończono przebudowę świątyni i w tej postaci obiekt przetrwał okres II wojny światowej, a także kolejne 50 lat w oczekiwaniu na adaptację. Do rejestru zabytków został wpisany dopiero w 1991 r. W 1993 r. rozpoczęto remont obiektu w celu przystosowania go na cele muzealne. Wydano na to około 2 miliony złotych. W 1999 r. remont został wstrzymany. Powodem były roszczenia własnościowe Zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu, zgłoszone na podstawie nowych przepisów uwłaszczeniowych z 1997 roku. Przez kilka lat trwał spór o to, kto ma być właścicielem synagogi. Ostatecznie Sejmik Województwa Wielkopolskiego zdecydował o wypłaceniu odszkodowania gminie żydowskiej, która ostatecznie zrzekła się prawa własności do obiektu.

Zaangażowanie zarówno merytoryczne jak i finansowe władz województwa doprowadziło do pomyślnego zakończenia remontu leszczyńskiej synagogi. Ten fakt z kolei otworzył nowy etap w życiu kulturalnym i społecznym miasta Leszna. Będąc administracyjnie częścią Muzeum Okręgowego w Lesznie synagoga daje możliwość lepszego eksponowania zbiorów podczas wystaw czasowych, a także pozwala z powodzeniem sprowadzać interesujące ekspozycje z całego kraju. Obiekt dzięki przestronnemu wnętrzu jest jednym z nielicznych w regionie, na bazie którego można prowadzić różnorodną działalność kulturalną: wystawienniczą, konferencyjną, szkoleniową, koncertową.

Synagoga stanowi w Wielkopolsce ogromną atrakcję. Dokonana w skali całego kraju waloryzacja synagog dała leszczyńskiemu obiektowi 11 na 12 możliwych punktów do zdobycia. Wyprzedziły ją tylko trzy podobne obiekty w: Tykocinie, Łęcznej oraz Krakowie. Na uwagę zasługuje również fakt, że nie zmieniając bryły zewnętrznej obiektu udało się zaadaptować przestrzeń służącą pierwotnie celom sakralnym na cele związane m.in. z działalnością muzealną i wystawienniczą.

Budynek dawnej synagogi został dostosowany do potrzeb współczesnego użytkownika. Jego struktura została zachowana, a funkcje rozszerzone. Przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych zaplecze techniczne, sala koncertowa oraz pomniejsze pomieszczenia można z powodzeniem wykorzystać w celu organizowania imprez o zróżnicowanym charakterze. Umiejscowienie budynku w ramach leszczyńskiej starówki jest dodatkowym atutem, którego nie posiadają inne obiekty kulturalne w mieście. Po wyremontowaniu elewacji zewnętrznej dawna synagoga stała się najbardziej reprezentacyjnym budynkiem leszczyńskiej Starówki.

 

Co - gdzie?

portret

Budynek główny

Wystawa stała pt. Dzieje Leszna, kolekcja portretów trumiennych,  kolekcja portretów królów kurkowych, ekspozycja portretu dworskiego, szlacheckiego i mieszczańskiego, sala poświęcona kulturze ludowej regionu oraz wystawa pamiątek po przedwojennych jednostkach wojskowych.

 

 

sala_galeria

Galeria Sztuki

Ekspozycja pt. "Żydzi Lesznie" zawierająca eksponaty związane z żydami mieszkającymi w w Lesznie. Na sali głównej odbywają się koncerty oraz można zwiedzać wystawę stałą pt. "Malarstwo polskie o tematyce wiejskiej"

 

Opinie

co nowego?

  • 10
    Gru
    Spotkanie na szczycie czyli św. Mikołaj i Gwiazdor
    Muzeum Okręgowe w Lesznie serdecznie zaprasza na integracje rodzinne – „Spotkanie na szczycie czyli św. Mikołaj i Gwiazdor”. Spotkanie odbędzie...
    READ MORE
  • 5
    Gru
    Muzeum Okręgowe w Lesznie, Archiwum Państwowe w Lesznie oraz Miasto Leszno serdecznie zapraszają na wernisaż wystawy pt. „Chwała Zwycięzcom! –...
    READ MORE
  • 15
    Lis
    Twardy orzech… i dziadki
    4 grudnia 2018 odbył  się wernisaż wystawy  "Twardy orzech... i dziadki". W naszym muzeum zagościł największy w Polsce zbiór dziadków do orzechów,...
    READ MORE